Angur og bæn
Önnur myndin í seríunni minni Fjórar trúarlegar myndir er túlkun mín á málverki El Greco Angrið / angistin í Garðinum. Það er föstuþema en aðventan og langa fasta fyrir páska eru tímabil iðrunar og bæna. Litur kirkjuársins þá er fjólublár.
Bæn er ekki flótti frá raunveruleikanum heldur að horfast í augu við hann og biðja Guð í neyð sinni. Ég hef þýtt sálm sem skilgreinir bænina ágætlega: “Leggðu allt í Herrans hendur, hendur tómar, ónýt ráð”. Þannig tengist biðjandinn bæði Guði og raunveruleikanum á sama tíma. Í Getsemane bað Jesús og sýndi þar með fordæmi fyrir allt kristið fólk og tengist þeim sem biðja með djúpri samkennd í sorg og þjáningu, hættu og dauðans angist.
Staðfærð kópía af meistaraverkum: Angrið í garðinum, eftir El Greco frá 1590 og ca 1600.
Þema: Angur og bæn.
Frummyndirnar eru tvær eftir grísk spænska málarann El Greco. Hann túlkar angist Jesú í Getsemane, “nóttina sem hann svikinn var.” Nánustu postularnir gátu ekki vakað með honum í bæn heldur sofnuðu. Dramatísk lýsing túlkar spennuna í loftinu, ljósgeislinn að ofan og tunglskin næturinnar er stillt upp sem andstæðum. Dýptin í myndinni er mótuð með stærð persónanna og þær fá meira að segja dramatíska lögun í meðförum listamannsins sem hann var þekktur fyrir. (Ólíkt mynd Botticelli þar sem stærðin er látin túlka mikilvægi þeirra í frásögninni, María er stærst). Kristur er í miðju í báðum myndunum en í bakgrunni kemur ógnin í tunglskininu, varðlið æðsta prestsins.
Eldri myndin El Greco frá 1590
Yngri myndin frá ca 1600
Mín túlkun reynir að ná andrúmslofti frummyndanna en sofandi lærisveinarnir eru kirkjuleiðtogar innan heimskristninnar, Sauce aðalritari heimsráðs kirkna, Kírill patríarki í Moskvu og Frans páfi. Innblástur frá heimsþinginu í Karlsruhe 2022 þar sem fulltrúar kirknanna komu saman á erfiðum tímum, stríð og ógn. “Nema þér snúið við og verðið eins og börnin,” eru orð Jesú og bæn hans þetta kvöld: “Tak þennan kaleika frá mér en verði mér eftir vilja þínum”. Ungi maðurinn í lopapeysunni í forgrunni læt ég tákna alla sem tengjast Guði í bæn í neyð sinni, angri og ótta við óvissa framtíð. Lopapeysan varð að tákni um alþýðleika í síðustu forsetakostningum. Angur og ótti er líka trúarlegar tilfinning.
“Ég elska Drottin af því að hann heyrir grátbeiðni mína.” Sálm 116
Angist og ákall
Þriðja myndin í seríunni minni Fjórar trúarlegar myndir er túlkun mín á málverki Marc Chagall Hvít krossfesting. Það er þema föstudagsins langa, þjáning og dauði Krists. Myndin á að túlka að í dýpstu þjáningu er Guð, ekki er til þær aðstæður að Guð sé ekki þar. Litur kirkjuársins þá er fjólublár eða svartur.
Marc Chagall bjó í París 1938 og upplifði gyðingaofsóknir. Hann var gyðingur og þekkti til ofsókna gegn gyðingum í Rússlandi eftir byltinguna 1917. Frummyndin túlkar þær ofsóknir og flótta fólks undan stríðsógn og ofsóknum. Kristur á krossinum er með gyðinglegt bænateppi um sig og ýmis trúartákn eru í myndinni, eins og lögmálsbókin og kertastjakinn, og fánar sem tákn þjóðanna.
Staðfærð kópía af meistaraverki, Hvít krossfesting eftir Marc Chagall frá 1938.
Þema: Angist og ákall.
Mín túlkun staðfærir sömu þemu í stríði Pútíns gegn Úkraínu þar sem fánarnir tákna þjóðirnar sem takast á. Með táknrænu myndunum finnum við til með fólki sem hrakið er á flótta af herjum og eyðilegging blasir við og það sem er dýrmætt fyrir fólkinu er brotið og brennt. Svo er stríð í Palistínu og Súdan og víðar. Guðsmynd kristninnar og hvít krossfesting, boðar að Guð stendur með þeim jaðarsettu og þjáðu, smáðu og ofsóttu. Guð er gegn öllu ofbeldi og þeir sem beita ofbeldi fara gegn Guði. Það er boðskapur krossins. Stríð er ofbeldi og andstyggilegt í augum Guðs. Sá sem bergir af bikar lífsins gengur þeim Guði á hönd og hlýtur að spyrja: Hversu lengi á þetta að halda áfram?
„Hversu lengi, Drottinn?“ (Sálm 13)
