Ég á nú bara eftir að sakna þess að mæta til ykkar í messu!
Hátíðarkirkja
Svona kveðju fáum við stundum frá foreldrum fermingarbarna þegar þeir þyrpast inn á Torgið okkar í Neskirkju og faðma nýfermd ungmennin eftir bjarta og hátíðlega athöfn í kirkjunni.
Já, við eigum líka eftir að sakna ykkar, segjum við á móti en bætum svo við hinu fyrirsjáanlega: það er sko allt í lagi að koma til okkar í messu þótt fermingarnar séu að baki!
Engin ástæða er til að kvarta undan svona skilaboðum. Kirkjan er í margra augum hátíðarstaður, vettvangur þar sem fólk hittist á tímamótum. Fermingarnar hafa alveg sérstakan sess í okkar huga í þeim efnum. Þar sameinast hátíðin og gleðin yfir því að fá að fylgja þessum ungmennum í gegnum tímamót í sínu lífi. Og ekki bara þeim, heldur líka fjölskyldum þeirra sem líta svo á að fermingarveturinn sé tilvalinn tími til að taka þátt í helgihaldi kirkjunnar en kveðja okkur svo með þessum hlýju orðum að honum loknum.
Hvar geyma þeir prestinn til næstu jóla? spurði barnið mömmu sína þegar þau voru á leið úr aftansöng á aðfangadagskvöldi. Spurning þessi er í sama andanum. Við erum kirkja hátíða og tilbrigða í augum fjöldans. Sá hópur er í minnihluta sem áttar sig á þeim lífgefandi krafti sem býr í hinni taktföstu hrynjandi helgihaldsins, ekki aðeins á stórhátíðum heldur á hinum venjulegu sunnudögum til viðbótar við fjölbreytt safnaðarstarfið í miðri viku.
Já, eru páskarnir sjálfir ekki gott dæmi um það hve boðskapur kristinnar trúar sveimar hátt yfir hinum hversdagslega heimi? Upprisan og sigurinn á dauðanum, hvert er erindi þess boðskapar inn í líf okkar sem veltum vöngum yfir því hvað eigi að vera í matinn, hvert eigi að halda í ferðalag eða hvernig mæta eigi næstu afborgunum af húsnæðislánunum. Geta slík tíðindi höfðað til fólks sem fæst við dagleg vandamál, stundar sína vinnu og hefur áhyggjur af amstri hversdagsins?
Sælir eru friðflytjendur
Ögmundur Jónasson, fyrrum þingmaður og ráðherra, skrifaði pistil í Morgunblaðið nú á dögunum þar sem hann einmitt lýsir tengslum sínum við kirkjur landsins. Hann var viðstaddur eina fermingarathöfn hjá okkur og viðurkennir að oft vilji hugurinn reika í ýmsar áttir meðan á þessum kirkjulegu athöfnum stendur. Annað hafi þó gerst við fermingu þessa.
Hann fór að gefa því gaum sem þarna fór fram og staldraði einkum við orðin úr Fjallræðunni sem við lesum: Sælir eru friðflytjendur. Ennfremur lagði hann eyrun við ritningartextunum sem sjálf fermingarbörnin höfðu valið sér – sígild sannindi af síðum Biblíunnar, meitluð af reynslu kynslóðanna, óhagganleg viska um réttlæti, kærleika, þrautseigju og frið.
Já, þarna var stoltur afi mættur til að fylgja barnabarninu og eftir stóð í huga hans dýrmætur boðskapur sem hann segir svo frá að eigi erindi til okkar allra, ekki síst á tímum ófriðar og grimmdar. Áminningin um friðarboðskap Krists er dýrmætt mótvægi við þeirri ólyfjan sem ráðamenn heimsins byrla handa okkur.
Ávarp Jesú til vina sinna í guðspjalli dagsins er eins hversdagslegt og það gerist. Og í samhengi okkar hér á Íslandi verður sú tenging enn sterkari – fiskur í matinn. Þetta er auðvitað einkennisfæða hinna virku daga hér á Fróni. Börnin tuða stundum áður en næringin er innbyrt, stöppuð saman með kartöflum og smjöri. Það er því viðeigandi að fiskar skuli vera umfjöllunarefni á fyrsta sunnudegi eftir páska.
Fiskurinn átti eftir að skipa stóran sess í því starfi sem nafngreindir lærisveinar hans áttu eftir að taka þátt í á komandi tímum. Kristið fólk sætti ofsóknum en um leið var þörfin brýn fyrir fylgjendur Jesú að geta komið saman og veitt hvert öðru stuðning. Það var á hinn bóginn hættuspil að kynna sig fyrir ókunnugri manneskju sem kristinn einstakling. Mögulega yrði þá fólk framselt yfirvöldum sem færu hörðum höndum um fólk hinnar nýju trúar. Margir þurftu að gjalda fyrir trú sína með lífinu.
Þá varð fiskurinn lykiltákn, fólk gat rissað einfaldar útlínur fiskjar í sandinn með fótunum. Ef viðmælandinn var ekki hluti kristinna safnaða veitti hann tákni þessu enga athygli en kristnir einstaklingar vissu hvað var þar á ferð. Fiskur á grísku er ikhþýs og stafirnir geta verið skammstöfun. I stendur þá fyrir Jesús, khí fyrir Khristos, ýpsilin fyrir hyos eða sonur og loks er það sigma sem stendur fyrir soter, eða frelsari. Á þeim tímum var það háskalegt að játa trú á Krist og helgihald kirkjunnar fór fram í leyni. Það er afar ólíkt því sem nú er þegar hátíðin og hið opna samfélag eru samofin því.
Hin ástæða þessarar tengingar eru sögur á borð við þessa í guðspjallinu þar sem Jesús og lærisveinar hans stunda fiskveiðar. Hér er það hin hversdagslega iðja sem Jesús gengur inn í og helgar með orðum sínum. Niðurstaðan verður þetta kraftaverk, mikill afli sem skilar sér í netin og vísar til þess starfs sem vinir hans áttu eftir að vinna sem hinir fyrstu kristniboðar.
Hversdagskirkjan
Og þá um leið eru skilaboðin þau að lífgefandi boðskapur kirkjunnar talar til okkar í hverjum þeim aðstæðum sem við erum í. Fréttirnar um sigur lífsins á dauðanum ná inn í líf okkar og auka gæði þess. Trúin teygir sig inn í venjubundið líf okkar. Því þótt við séum manneskjur af holdi og blóði býr engu að síður í okkur einhver þrá eftir æðri veruleika. Og þar koma átrúnaður og þátttaka í kirkjulegu starfi, sannarlega inn í myndina. Trúin fyllir okkur þrótti í mótlæti og gefur fegurðinni í sköpunarverkinu enn dýpri merkingu. Upprisan í kristinni trú, sá mikli leyndardómur, nær til manneskjunnar allrar.
Það er lífið allt sem rís upp frá dauðum og er ekkert þar undanskilið. Kristin trú lítur á manneskjuna sem eina heild þar sem nauðsynlegt er að hlúa að hverjum þætti fyrir sig. Hún er í andstöðu við þær upphöfnu hugmyndir sem fjarlægja trúna hversdagslífi mannsins. Þvert á móti höfðar hún til þeirra vídda tilverunnar. Kannski mætir Kristur mér einmitt þar sem ég hélt að ekkert væri að gerast.
Máltíðin
Í lok frásagnarinnar setjast þeir niður og snæða: Jesús segir við þá: Komið og matist. Þar er enn einn snertiflötur hins almenna við hið heilaga og upphafna. Máltíðin er okkur í kirkjunni dýrmætur vettvangur til að tjá trú okkar og undirstrika þá afstöðu að öll erum við systkin á þessari jörðu og dýrmæt sköpun Guðs.
Þannig verður þetta guðspjall að upptakti fyrir það hvernig Guð mætir manneskjunni á hennar heimavelli, í önnum daganna, í vináttu, í krefjandi störfum og já þegar fólk vill fá andrými frá erli hversdagsins standa kirkjurnar opnar og umfaðma hvert og eitt okkar sem þangað vill sækja skjól og lífsfyllingu, ekki bara á hátíðum, heldur ekki síður í amstri hversdagsins.
