Flutt í Neskirkju á sunnudegi í föstuinngangi þann 15. febrúar 2026
Biblíutextar eru úr b-textaröð: Lexía: Amos 5.21-25; Pistill: Efesusbréfið 6.18b-20; Guðspjalli: Markús 8.31-38
Náð sé með yður og friður frá Guði föður okkar og drottni Jesú Kristi. Amen.
Í messunni lesum við þrjá texta úr Biblíunni, einn úr Gamla testamentinu, einn úr bréfum postulanna og svo guðspjallið. Þessir þrír textar eru sérstaklega valdir fyrir hvern sunnudag ársins og tilheyra svokallaðri textaröð. Mjög snemma, sennilega allt aftur til árdaga kirkjunnar, fór röð texta að verða til í kirkjunni í kringum hátíðir kirkjunnar, einn guðspjallstexti fyrir hvern dag. Á þriðju og fjórðu öld var komin mynd á þessa textaröð – textar guðspjallanna sem voru mest lesnir og höfðu mesta þýðingu fyrir safnaðarfólk mynduðu fyrstu textaröðina sem okkar lestrarröð byggir að mestu leyti á í dag.
Kirkjuárið með hátíðum sínum og biblíutextum eru eins konar ferðalag í gegnum fagnaðarerindið með það að markmiði að ljúka því upp fyrir okkur. Eins konar vegferð frá myrkri til ljóss, vegferð sem öllum er boðið með í á jafningjagrunni, öll eitt í Kristi og allt er opinbert það er ekkert í leynum, allur sannleikur fagnaðarerindisins um Jesú er opinberaður í guðspjöllunum. Í dag er sunnudagur við upphaf föstunnar og liturinn í kirkjunni breytist úr grænum í fjólubláan. Græni liturinn tilheyrir tímanum eftir jól og fram að föstu – sem er tími vaxtar og þroska, fjólublái liturinn er litur föstunnar, sem er tími undirbúnings.
Við undurbúum okkur fyrir föstuna með því að halda mikla átveislu á bolludaginn og á sprengidaginn. Á miðvikudaginn er svo öskudagur og þá hefst hin eiginlega langafasta. Öskudagur markar upphaf föstutímans þá er okkur ætlað að staldra við í amstri dagsins og líta í eigin barm, ganga í okkur sjálf og biðja að Guð bæta í brestina þannig að við mættum hvert og eitt mættum verða heilar manneskjur. Á föstunni spyrjum við okkur sjálf: „Hef ég gengið götuna til góðs og leitað vilja Guðs fyrir líf mitt“. Það hljómar örugglega undarlega í eyrum okkar sem allt vitum að við eigum að leita vilja Guðs fyrir okkur og biðja Guð að gera okkur heil. Því við ætlum auðvitað að „redda“ okkur sjálf upp á eigin spýtur án Guðs og þess vegna er fastan svo dýrmæt því á föstunni erum við minnt á að maðurinn getur ekki „reddað sjálfum sér.“
Við þurfum á Guði að halda, í öskudagsmessum er fólk merkt krossi úr ösku á enni sitt og presturinn segir: „Minnstu þess, að þú ert mold og til moldar skaltu aftur hverfa.“ Þessi orð eru ekki til að niðurlægja okkur eða brjóta okkur niður. Heldur til að leysa okkur undan þeirri hræðilegu byrði að við eigum bara „… að redda okkur sjálf… “ Orðin minna okkur á að ég og þú erum elskuð sköpun, en ekki skapari, að við getum ekki stjórnað öllu. Að allt sé í hendi Guðs. Fastan og öskukrossinn minna okkur á að við erum manneskjur, sem erum hvert öðru háð, að við erum ekki Guð en að við megum treysta Guði.
Fastan byrjar í dag af krafti því ritningarlesturinn úr Gamla testamentinu er heldur betur blátt áfram, spámaðurinn Amos hlífir engum og heggur strax í okkur þegar hann segir fyrir munn drottins: „Ég hata samkomur yðar,“ og ekki bara það heldur veita þær „enga ánægju“ og svo klikkir hann úr með orðunum „burt með glamur sálma þinna sem er aðeins hávaði.“ Það bara nokkuð gott að organistinn sé í fríi í dag. Þetta eru þung orð sem í fyrstu mætti halda að beindust að einhvers konar formi eða helgisiðum, en hvers vegna hatar Drottinn samkomur okkar og sálma? Það er ekki formsins vegna, heldur vegna þess að stunudm hættir þetta allt til að verða að vana án innihalds. Alveg eins og íþróttamaður sem hefur glatað sigurviljanum – hefur kirkja sem lætur sig ekki náungann varða glatað kjarna sínum. Þegar helgihaldið verður sjálfstætt verkefni sem þjónar okkur en ekki lífinu er það til lítils– þess vegna segir Amos að „réttvísi skuli streyma fram sem vatn og réttlæti sem sírennandi lækur.“
Í guðspjalli dagsins opinberar Jesús fyrir fylgjendum sínum að hann er enginn venjulegur maður, enginn venjulegur kennari eða enn einn kraftaverkamaðurinn, heldur raunverulegur frelsari. Frelsari sem leggur líf sitt í sölurnar fyrir þau sem hann elskar. Þetta mislíkaði þeim – þeir vildu að Jesús myndi lifa og sigra, en ekki þjást og deyja á krossi. Þess vegna minnir Jesús lærisveina sína á að það hefur afleiðingar að feta í fótspor hans: „Hver sem vill fylgja mér afneiti sjálfum sér, taki kross sinn og fylgi mér. Því að hver sem vill bjarga lífi sínu mun týna því og hver sem týnir lífi sínu vegna mín og fagnaðarerindisins mun bjarga því.” segir Jesús. Lífið sem Kristur býður fylgjendum sínum er alls ekki líf án þjáningar eða erfiðleika. Í lífi sínu reyndi Jesús mótlæti mannlegs lífs hann var útskúfaður, yfirgefinn, píndur og deyddur á krossi. Hann þekkir raunir mannanna og hefur sjálfur reynt þær, en hann býður okkur ekki flótta frá erfiðleikum. Hann býður okkur samfylgd sína í gegnum lífið jafnt á stundum gleði og erfiðleika. Hann býður okkur von og hann býður okkur að ganga með sér veginn sem hann sjálfur gekk – þess vegna segir hann við Pétur: „Hver sem vill fylgja mér afneiti sjálfum sér, taki kross sinn og fylgi mér.”
Við þurfum hvert og eitt að taka upp okkar eigin kross, okkar þjáningu og áföll og bera þau á vegferð okkar saman í gegnum lífið. Á þeim vegi erum við ekki ein heldur gengur Jesús með okkur og ber krossinn okkar. Guð gefi okkur styrk til að taka upp kross okkar og bera hann til móts við lífið og alla þá hamingju sem það kann að veita okkur hverju og einu. Þess vegna er föstunni ekki ætlað að gera okkur að betri manneskjum í augum annarra, fastan er tími endurnýjunar, svo að við hvert eitt gefum okkur tíma til að snúa okkur til Jesú og taka upp okkar kross. Svo að við mættum viðurkenna að við getum ekki „reddað okkur“ og að við þörfnumst Guðs. Á föstunni reynum við að skapa rými fyrir Guð í lífi okkar, rými fyrir náunga okkar, rými fyrir góðverk. Ekki til að Guð elski okkur meira heldur vegna þess að Guð elskar okkur.
Jafnvel þó að við misstígum okkur á vegferð trúarinnar og bregðumst – sem við munum gera – þá er ekkert að óttast. Því Jesús er á vegferðinni með okkur. Símón Pétur, lærisveinn Jesú, brást aftur og aftur, hann skildi ekki Jesús, hann féll og afneitaði honum. Hann brást, en Jesú brást ekki, Jesús gafst ekki upp á honum. Jesús reisti hann upp á ný og hið sama lofar hann gera fyrir okkur þegar við hrösum á vegferð lífsins. Krossinn er ekki dómur, krossinn er gjöf, Jesús bar krossinn fyrir okkur, sigraði fyrir okkur. Það er fagnaðarerindið.
Dýrð sé Guði, föður sínum, syni og heilögum anda. Svo sem var í upphafi er og verður um aldir alda. Amen.
Takið postullegri blessun: Náðin drottins vors Jesú Krists, kærleiki Guðs og samfélag heilags anda sé með yður öllum. Amen.
