Flutt í Neskirkju 2. sunnudag eftir þrettánda
Lexía: 1. Sam. 3.1-10 Guðspjall: Lk. 19.1-10
Náð sé með yður og friður frá Guði föður vorum og drottni Jesú Kristi. Amen.
Við lifum á tímum upplýsingaflóðs, daglega streymir yfir okkur fjöldi frétta á vefmiðlum en líka á samfélagsmiðlum. Ég veit ekki með ykkur en ég er sjálfur farinn að þrá aftur gömlu góðu gúrkutíðina þegar nánast ekkert var í fréttum nema ef til vill bein vefútsending frá fálkahreiðri, fréttir af veðri eða upphafi sauðburðar. Það getur verið gaman að vera fyrstur með fréttirnar, þess vegna elskum við að skoða vefmiðlana og flettum á ógnarhraða í gegnum facebook og X í leit að upplýsingum. En allar þessar upplýsingar, allt þetta efni er að ræna okkur svo miklu, það rænir okkur möguleikanum á því að heyra og sjá það sem raunverulega skiptir máli í lífinu.
Ég heyrði sögu af föður sem seint að kvöldi lá í rúminu og var að fletta í gegnum símann sinn. Hann var að lesa eitthvað sem hann fann á samfélagsmiðlum, síðan horfði hann á 10 sekúndna myndband og svo annað, og svo annað og svo koll af kolli – bara að fletta eða „skrolla“ aðeins meira. Eitt myndband varð að 20, enn ein fyrirsögnin og svo önnur og önnur og spjallþræðir með fjölda athugasemda frá öðru fólki en líka svokölluðum „bottum“ eða gervinotendum.
Það merkilega var að maðurinn hafði enga sérstaka ánægju af þessu öllu, því þetta var bara hávaði, eitthvað til að dreifa athyglinni. Á meðan enn eitt myndbandið spilaðist áfram heyrðist kallað lágum rómi: „Pabbi?“ Maðurinn brást ekki við, hreyfði sig ekki þó hann heyrði röddina og hélt áfram að fletta í gegnum símann. Hann meðtók ekki hvað var að gerast, nokkrum sekúndum síðar heyrðist aftur: „Pabbi?“ Enn þá sýndi hann engin viðbrögð og var nú djúpt sokkinn í örmyndband um auðlindir Grænlands og Venesúela.
Í þriðja skiptið var röddin nær. Dóttir hans stóð í dyrunum, með tár í augunum. Hún hafði fengið martröð og kallaði á föður sinn eftir huggun. Hann var vakandi og til staðar, en samt svo fjarri. Þegar hann áttaði sig á því sem var að gerast lagði hann símann strax frá sér, tók hana í fangið og hugsaði með sér: „Ég missti ekki af henni af því að ég var sofandi. Ég missti af henni því ég er hættur að hlusta eftir því sem máli skiptir.“
Lexían, eða fyrri ritningarlesturinn, er í dag úr einu af ævafornum ritum Gamla testamentisins, Fyrri Samúlesbók, þar sem segir frá því hvernig hið forna Ísraelsríki þróaðist í konungsríki. Í upphafi var enginn konungur í ríkinu annar en Guð engu að síður var fólk í leiðtogahlutverki sem nefndust dómarar. Samúel var síðasti dómari Ísraels. Í lexíu dagsins heyrum við hvernig Guð kallaði Samúel til þjónustu þegar hann var ungmenni. Hann bjó þá hjá æðsta prestinum, Elí, sem var aldraður og blindur. Nótt eina vaknaði Samúel við það að einhver kallaði nafn hans. Samúel fór á fætur og fór til æðsta prestsins. Elí sagðist ekki hafa kallað á hann. Aftur var kallað á Samúel og aftur fór Samúel til æðsta prestsins, sem sagði: „Ég var ekki að kalla, farðu aftur að sofa.“ Í þriðja sinn var kallað og aftur fór Samúel til Elís og sagði: „Hér er ég, þú kallaðir.“ Þá rann það upp fyrir aldraða prestinum að rödd Guðs var að kalla á Samúel og hann sagði: „Farðu aftur að sofa, og kalli hann aftur skaltu svara: „Tala þú Drottinn, því þjónn þinn heyrir.“
Guð kallar okkur til þjónustu við lífið þegar við eigum ekki endilega von á því og ætlar okkur hlutverk á hverjum tíma. Í tilviki föðurins barst köllun Guðs til hans með rödd dóttur hans sem þarfnaðist huggunar. Samúel barst köllun Guðs í myrkri næturinnar. En það getur verið erfitt að heyra rödd Guðs og að taka eftir verkum hans í kringum okkur. Það er svo krefjandi að vera vakandi í heimi þar sem svo margt annað fær athyglina okkar. Samúel tók ekki eftir kalli Guðs og Elí gerði það heldur ekki í fyrstu. Við höldum stundum að köllun Guðs hljóti alltaf að vera svo stór og eftirtektarverð. Oftar en ekki er köllun Guðs í lífi okkar einföld og birtist í því smáa sem er samt svo stórt. Guð kallar okkur til að vera þær manneskjur sem hann skapaði okkur til að vera. Manneskjur sem eru mótaðar af kærleika Guðs sem birtist okkur í Jesú Kristi. Köllun okkar frá Guði snýr að lífinu öllu og endurspeglast í öllum þeim hlutverkum sem við kunnum að hafa sem foreldrar, vinir, starfsmenn, námsmenn og makar svo fátt eitt sé nefnt. Eins og segir í bréfi Páls til Efesusmanna: „Við erum smíð Guðs, sköpuð í Kristi Jesú til góðra verka sem hann hefur áður fyrirbúið til þess að við skyldum leggja stund á þau.“ (2.10)
Í guðspjallinu heyrum við sögu af manni sem hafði hvorki heyrt né þekkt rödd Guðs. Tollheimtumaðurinn Sakkeus átti ekki marga raunverulega vini og raunar var hann illa þokkaður af flestu ef ekki öllu samferðafólki sínu. Sem tollheimtumaður sinnti hann skattheimtu fyrir Rómverja. Tollheimtumenn þeir fengu ekki laun frá Rómverjum heldur áttu þeir að innheimta launin sín hjá fólkinu. Flestir tollheimtumenn tóku talsvert meira en þeir þurftu og urðu margir þeirra ofboðslega ríkir. Þess vegna voru þeir álitnir svikarar og þjófar af samlöndum sínum. Sakkeus var einn þeirra – nágrannar hans vildu ekkert með hann hafa. Það er samt eins og Sakkeus hafi vitað að eitthvað væri brotið innra með honum og þegar hann frétti að Jesús væri á leiðinni: „langaði hann að sjá hver hann væri...“ Hann lagði það á sig að hlaupa af stað og klifra upp í tré. Hann langaði að sjá hvort líf hans gæti orðið betra.
Jesús verður strax var við litla manninn uppi í trénu – Jesús heyrir rödd þeirra og tekur eftir þeim sem þarfnast hjálpar – en það er meira Jesús veit að Sakkeus er á jaðri samfélagsins og hann veit að fólkið hefur andstyggð á honum. En í stað þess að reka hann burt eins og allir aðrir hefðu gert segir Jesús: „Sakkeus, flýt þér ofan í dag ber mér að vera í húsi þínu.“ Enn og aftur kemur Guð á óvart, Jesús sonur Guðs og frelsari okkar kaus að eiga samfélag við þann sem enginn vildi umgangast. Jesús mætir Sakkeusi því Sakkeus var í brýnni þörf. Sakkeus þarfnaðist Guðs, hann þarfnaðist þess að heyra rödd Guðs og þekkja köllun sína, tilgang sinn og hlutverk sitt í lífinu. Jesús brýtur niður múrana og opnar hjörtu fólks og augu þeirra. Sakkeus breyttist þegar hann mætti kærleika Guðs og fyrirgefningu í Jesú Kristi. Þá loksins heyrði hann rödd Guðs og vildi verða sá maður sem hann var skapaður til að vera: „...smíð Guðs, [...skapaður] í Kristi Jesú til góðra verka“ (Ef. 2.10).
Í Jesú mætum við Guði sem er kærleiksríkur, Guði sem fyrirgefur okkur mistökin, syndina og gefur nýtt tækifæri. Þannig kemur Guð til okkar á sama hátt og hann kom til föðurins í símanum, til Samúels og Sakkeusar. Hann tekur eftir þér, lítur upp og segir: „Í dag ber mér að vera í húsi þínu.“ Í Jesú Kristi mætum við Guði sem kemur til okkar. Guði sem sér okkur jafnvel þegar við sjáum ekki hann. Og þegar við höfum misst af því sem máli skiptir, þá kemur Jesús ekki til að skamma okkur, heldur til að vera hjá okkur. Nærvera hans bætir í alla bresti. Hann kemur ekki til að gera Guð góðan, heldur vegna þess að Guð er góður og á krossinum bar Kristur synd okkar og gaf okkur frið, fyrirgefningu og nýtt upphaf. Þess vegna getum við lagt frá okkur allt það sem lokar eyrum okkar fyrir rödd Guðs. Ekki til að verða betri, heldur til að vera þau sem við erum nú þegar: elskuð og dýrmæt Guðs börn. Kæru vinir, ef þið heyrið ekki alltaf rödd Guðs, þá megið þið vita að hún þagnar aldrei. hann hættir ekki að kalla nafnið þitt, hann hættir ekki að bjóða þér nýtt upphaf í Jesú Kristi.
Dýrð sé Guði, föður, syni og heilögum anda. Svo sem var í upphafi er og verða mun um aldir alda. Amen.
